MIAKA 62 YA MAPINDUZI YALIYOIJENGA PEMBA KIELIMU, YAMEONDOA GIZA LA ELIMU HADI KUFIKIA MNARA WA MAARIFA

 

HABIBA ZARALI, PEMBA@@@@

HAKUNA tukio lililobadilisha mwelekeo wa maisha ya Mzanzibari kama Mapinduzi ya 12 Januari 1964.

 

Mapinduzi haya yaliibadili kabisa falsafa ya maendeleo ya jamii kwa kutambua elimu kama haki ya kila mwananchi. 

Miaka 62 ya Mapinduzi matukufu Zanzibar nzima  Unguja na Pemba  inasimama kifua mbele kama ushahidi hai wa Mapinduzi yaliyoamua kuwekeza kwenye akili za watu wake.

Kwa mujibu wa viongozi wa Serikali ya Mapinduzi ya Zanzibar (SMZ), elimu imekuwa uti wa mgongo wa maendeleo ya kijamii, kiuchumi na kisiasa tangu siku za mwanzo za Mapinduzi.

 

ELIMU KABLA YA MAPINDUZI, HISTORIA ISIYOFUTIKA
Kabla ya Mapinduzi ya 1964, sekta ya elimu Zanzibar ilikuwa dhaifu na yenye ubaguzi mkubwa.

 

Watoto wa wanyonge hawakuwa miongoni mwa wenye kuipata elimu na badala yake waliopata fursa ya kusoma ni wachache tena wenye uwezo na mamlaka pekee.

 

Mapinduzi matukufu ya mwaka 1964 yalileta mwanga mpya katika sekta ya elimu kwa kuwaondolea wazawa minyororo ya ujinga na ubaguzi uliokuwepo awali.

 

Kupitia Mapinduzi, elimu ilitangazwa kuwa haki ya kila mwananchi bila kujali asili, jinsia au hali ya kiuchumi.

 

Hatua hii iliwawezesha wazawa wengi kupata fursa ya kusoma na kujiendeleza kielimu, jambo lililoweka msingi imara wa maendeleo ya jamii.

Aidha, Mapinduzi yalihamasisha ujenzi wa skuli  nyingi za msingi, sekondari na taasisi za elimu ya juu katika maeneo mbalimbali.

 

Skuli hizo ziliwafikia wazawa waliokuwa wakiishi maeneo ya pembezoni ambao hapo awali walinyimwa huduma za elimu.

 

Upanuzi huu wa miundombinu ya elimu uliwezesha watoto wengi kuanza masomo na kutimiza ndoto zao.

Vilevile, Mapinduzi yalileta mageuzi katika mitaala ya elimu kwa kuhakikisha kuwa elimu inayotolewa inazingatia mazingira, utamaduni na mahitaji ya wazawa.

 

 

Elimu ikawa chombo cha kuimarisha uzalendo, kujitambua na kujenga fikra huru miongoni mwa wanafunzi.

 

Hii iliwawezesha wazawa kujiona kuwa sehemu muhimu ya ujenzi wa taifa lao bila ya ubaguzi.

 

Mapinduzi pia yaliimarisha mafunzo ya walimu na kuongeza ajira katika sekta ya elimu.

 

Walimu wazawa walipatiwa nafasi ya kusomea ualimu na kuchangia katika kuwalea kizazi kipya chenye maarifa na maadili.

 

Kupitia juhudi hizi, elimu ilizidi kuwa bora na yenye tija kwa maendeleo ya jamii.

 

Kwa ujumla, Mapinduzi yalikuwa chachu ya mabadiliko makubwa katika sekta ya elimu kwa kuwakomboa wazawa dhidi ya ujinga, umasikini na utegemezi.

 

Elimu ikawa nguzo muhimu ya maendeleo ya kiuchumi, kijamii na kisiasa, hivyo, Mapinduzi yameacha alama isiyofutika katika historia ya elimu na ustawi wa wazawa.  

Katika makala hii naangazia mafanikio ya miaka 62  ya Mapinduzi ya Zanzibar katika sekta ya elimu kisiwani Pemba.

 

Kabla ya Mapinduzi , elimu ya msingi na  Sekondari Pemba  ilikuwa chache sana  na haikutosheleza  mahitaji ya wengi, na hii iliibua  haja ya mageuzi  makubwa kufikiwa kupitia mapinduzi ya 1964.

 

 Takwimu zinaonesha kuwa kabla ya Mapinduzi kwa upande wa kisiwa cha Pemba kulikuwa na skuli za msingi chache, ambapo skuli  za sekondari ilikuwa ni 1 pekee ambayo iliitwa  Sayyid Abdallah  na baadae Fidel Castro.

 

Kutokana na kuwa watoto wa wazawa hawakupata fursa ya kupata elimu hapo kabla ya Mapinduzi ilipelekea kuwa na idadi ndogo mno ya wanafunzi waliosoma kwani hakukuwepo na vyuo vikuu wala wataalamu.

Ali Saleh ni mmoja wa walimu wastaafu wa Pemba anakumbuka na kusema “Tulikuwa tunafundisha wanafunzi wengi sana katika mazingira magumu mapinduzi yalipokuja, yalitupa heshima na dira mpya ya ualimu.”

MAPINDUZI NA MAGEUZI YA MIUNDOMBINU YA ELIMU
Tangu mwaka 1964 hadi 2026 ambapo inatimia miaka 62 ya mapinduzi, Serikali ya Mapinduzi ya Zanzibar imeandika historia mpya ya elimu kwa vitendo na kwa takwimu.

Skuli  za msingi na  maandalizi Pemba zimefikia 113, wakati skuli za msingi pekee ni 35, na skuli za maandalili pekee ni 47, zikiwa jumla ya skuli hizo kufikia 196.

 

Kwa upande wa skuli za sekondari kutoka skuli moja hadi kufikia skuli 96 jambo ambalo ni faraja kubwa wa wananchi.

 

Kwa mujibu wa takwimu kutoka wizara ya elimu Pemba na  bajeti ya 2024/2025 jumla ya wanafunzi wote Pemba ni 201,729 wakati hapo kabla waliopata fursa ya elimu ni wachache mno wakiwemo watoto wa mabepari na matajiri peke yao.

 

Kwa upande wa wanafunzi wa sekondari ni 43,013, wanawake 23,616, wanaume 19,397 huku wanafunzi wa msingi wakiwa ni 130482, wanawake 63342 na wanaume 67140.

 

Wanafunzi wa maandalizi ni 20971, wanawake 10344 na wanaume 10627, ambapo kwa wanafunzi wa skuli za jamii (Tutu) ni 7263, wanawake 3644 na wanaume 3619.

Waziri wa Elimu na Mafunzo ya Amali Zanzibar Lela Mohamed Mussa amewahi kueleza“Mapinduzi yaliamua kwa makusudi kuifanya elimu kuwa msingi wa maendeleo ya Zanzibar, hii ndiyo sababu uwekezaji wake umeongezeka kila mwaka.”

SKULI ZA GHOROFA ALAMA YA ELIMU YA KISASA YA MAPINDUZI
Moja ya mafanikio makubwa zaidi ya SMZ ni ujenzi wa skuli za ghorofa, ambao umeleta sura mpya ya elimu Zanzibar nzima.

 

Mwaka 1964 hakukuwa na hata skuli moja ya ghorofa leo hadi 2026 Zanzibar nzima imebarikiwa kuwa na skuli za ghorofa ambapo kwa Pemba zimefikia 23 huku kukiwa na nyengine 18 ziko katika hatuwa ya ujenzi.

 

Skuli hizi zimejengwa katika wilaya zote, kuanzia Mkoani, Chake chake, Wete na  Micheweni ambapo 7 zipo wilaya ya Mkoani ,5 Chake ,5 wete na 6 Micheweni.

 

Makamu wa Pili wa rais Zanzibar Hemed Suleiman Abdulla katika hotuba moja ya kielimu alisema “Skuli za ghorofa ni mkakati wa kimapinduzi unaotuwezesha kutumia ardhi kidogo kutoa elimu kwa watoto wengi zaidi.”

Kwa upande wao, walimu wanasema skuli za ghorofa zimeleta mabadiliko makubwa kwani kila mmoja anapata nafasi ya kusoma sawa na mwengine. 

Mwalimu wa skuli ya Sekondari ya Makombeni Wilaya ya Mkoani Khamis Mohamed Ussi anasema “Tuna madarasa ya kisasa, maabara na mazingira bora ya kufundishia, hili halikuwepo miaka ya nyuma.”

WALIMU NA WATAALAMU WA ELIMU 
Kabla ya mapinduzi mwaka 1964, idadi ya walimu na wataalamu wa elimu ilikuwa ndogo sana.

 

Leo Zanzibar katika kisiwa cha Pemba kina maelfu ya walimu wa maandalizi, msingi na sekondari.

kwa mujibu wa Takwimu Wizara ya elimu Pemba walimu wa  maandalizi na msingi ni 3676, wanawake 2856 huku wanaume wakiwa 820 wakiwa ni wazalendo.

 

Kwa upande wa sekondari walimu ni 1881, wanawake 847 na wanaume 1034, huku wataalamu wa mitaala wakifikia 5 mwanamke mmoja na wanaume 4.

 

Kabla ya mapinduzi hakukuwa na vyuo vikuu ,kati na uwalimu wala wahadhir ambapo kwa sasa vyuo hivyo vipo  13, vikiwa 6  vya Serikali na 7 binafsi.

 

Wahadhir wapo 162, wanaotowa fani mbalimbali, kwa upande wa wakaguzi wa elimu wapo 43, wanawake 18 na wanaume 25.

 

Afisa Mdhamini Wizara ya Elimu Pemba Mohamed Nassor Salim anasema“Kupitia sera za Mapinduzi, walimu wamepata mafunzo endelevu na hadhi yao imeimarika.”

 ELIMU BURE AHADI YA MAPINDUZI KWA WANANCHI

 Serikali ya Mapinduzi ya Zanzibar imeendelea kutekeleza sera ya elimu bure kuanzia maandalizi hadi sekondari.

 

 Hatua hii imeongeza uandikishaji wa wanafunzi na kupunguza idadi ya watoto waliokuwa nje ya mfumo wa elimu.

 

Mzazi Amina Bakar Mohamed wa Machomane Chake Chake anasema “Leo mtoto wa maskini anasoma sawa na mtoto wa tajiri, hili ni tunda la Mapinduzi.”

SERA, SHERIA NA MIKAKATI YA KUKUZA ELIMU

Sera ya Elimu Zanzibar inasisitiza kuwa elimu ni haki ya msingi kwa kila mtoto na lazima itolewe kwa usawa bila ubaguzi wa jinsia, dini au hali ya kiuchumi.

 

Sera hii inalenga kuhakikisha upatikanaji wa elimu bora kwa wote, kuanzia elimu ya awali hadi elimu ya juu.

 

Kukuza elimu ya amali na ufundi stadi ili kuandaa rasilimali watu wenye maarifa, ujuzi na maadili mema kwa maendeleo ya taifa.

 

Sheria za elimu Zanzibar  zinalazimisha wazazi na walezi kuhakikisha watoto wanapata elimu ya lazima, sambamba na kudhibiti uendeshaji wa skuli za umma na binafsi.

 

Pia sheria zinaweka viwango vya ubora wa elimu, nidhamu maskulini, haki na wajibu wa walimu pamoja na ulinzi wa watoto katika mazingira ya skuli.

Mikakati ya kukuza Elimu Zanzibar inalenga kuboresha miundombinu ya skuli, kuongeza idadi na ubora wa walimu, kuimarisha mitaala na matumizi ya TEHAMA katika elimu.

 

Mikakati hiyo pia inahusisha kutoa mafunzo endelevu kwa walimu, kuboresha mazingira ya kufundishia na kujifunzia, pamoja na kushirikisha jamii na wadau mbalimbali.

 

Ili kuhakikisha elimu inakuwa chombo cha maendeleo endelevu ya kijamii na kiuchumi ndio maana bajeti ya elimu ikafikia zaidi ya Shilingi bilioni 864 kwa mwaka 2025/2026.

Kwa mujibu wa Katibu Mkuu Wizara ya Elimu Zanzibar Khamis Abdalla Said anasema “Sheria na sera hizi zimeweka msingi wa elimu yenye ubora, ushindani na inayojibu mahitaji ya maendeleo ya Zanzibar.”

 

WANANCHI WANAVYOSHUHUDIA MAFANIKIO YA ELIMU 

Asha Omar wa Chake chake na Fatma Abdalla wa Vitongoji wanasema mabadiliko ya elimu yanaonekana kwa macho skuli zimekaribia jamii mazingira ya kujifunzia yameimarika fursa za elimu zimeongezeka.

 

Asha Muhidini wa  Micheweni anasema“Skuli za ghorofa zimekuwa fahari ya maeneo yetu, hii ni Zanzibar mpya.”

 

Ali Bakar Kombo wa Mwambe anasifia kwa furaha kuwa kwa sasa wanafunzi wanasoma bila ya kubanana madarasani, ni faida kubwa kwa wananchi.

 

Mapinduzi yamejithibitisha kupitia elimu
miaka 62 baada ya Mapinduzi, sekta ya elimu Zanzibar katika kisiwa cha Pemba imegeuka kutoka mfumo dhaifu hadi nguzo ya maendeleo ya taifa.

 

 MWISHO